Hatay’ın Reyhanlı ilçesinde bulunan Cilvegözü Sınır Kapısı, bölgenin
karayolu yük trafiğinde en çok kullanılan geçiş noktalarından biri. Kapının hemen
yanında 184 bin metrekarelik TIR parkının
hizmete girmesiyle yük araçlarının bekleme düzeni de değişti.
Peki ilk kez yurt dışına yük gönderecek bir üretici ya da tüccar için süreç nasıl
işliyor? Aşağıda, karayolu ihracatının standart adımlarını ve sık yapılan hataları
derledik.
Önce doğru kapıyı belirleyin
Türkiye’den çıkan yükün hangi sınır kapısını kullanacağı tercih meselesi değil,
varış ülkesinin coğrafyasıyla belirlenir:
- Cilvegözü — Suriye yönlü sevkiyat. Kapı Reyhanlı sınırları içindedir.
- Habur — Irak yönlü sevkiyat; transit ülke yoktur.
- Gürbulak — İran ve İran üzerinden Türkmenistan, Özbekistan,
Tacikistan gibi Orta Asya ülkeleri. - Sarp — Gürcistan ve Gürcistan üzerinden Azerbaycan, Kazakistan,
Rusya yönü.
Kapı seçimi yalnız mesafeyi değil, geçilecek ülke sayısını da belirler. Her transit
ülke, ayrı bir evrak ve ayrı bir bekleme ihtimali demektir.
Evrak yüklemeden önce hazır olmalı
Karayolu ihracatında sık karşılaşılan gecikmelerin çoğu yolda değil sınırda yaşanıyor
ve sebebi genellikle aracın kendisi değil, eksik ya da tutarsız bir belge oluyor. Temel
evrak seti şöyle:
- CMR taşıma senedi — uluslararası karayolu taşımasının temel belgesi;
yükün kimden alınıp kime teslim edileceğini gösterir. - Fatura ve çeki listesi — yükün cinsi, değeri, ambalaj sayısı ve ağırlığı.
- Menşe şahadetnamesi — ürünün hangi ülkede üretildiğini gösterir;
varış ülkesindeki vergi oranını doğrudan etkiler. - Transit beyannamesi — yükün boşaltılmadan geçeceği ülkeler varsa açılır.
Faturadaki ağırlıkla çeki listesindeki ağırlığın uyuşmaması gibi küçük bir tutarsızlık
bile sınırda beklemeye dönüşebiliyor. Bu yüzden evrak, araç yola çıkmadan önce
tamamlanmalı; sınırda değil.
Komple mi, parsiyel mi?
Yük tek aracı dolduruyorsa komple gönderilir: araç yalnız o yükü taşır,
güzergâhta başka yükleme için durmaz, teslim süresi öngörülebilir olur. Yük tek aracı
doldurmuyorsa parsiyel tercih edilir; aynı güzergâha giden başka yüklerle
birleştirilir ve araç maliyeti paylaşılır. Karar; hacim, ağırlık ve teslim aciliyetine
göre verilir.
Nakliyeciyle konuşurken sorulması gerekenler
- Gümrük evrakını kim hazırlıyor — nakliyeci mi, ayrı bir müşavir mi?
- Yurt içi sevk (fabrikadan sınıra) aynı firma tarafından mı yapılıyor?
- Sorun çıktığında tek muhatap var mı, yoksa taraflar birbirine mi yönlendiriyor?
Nakliye, gümrük ve yurt içi taşıma ayrı firmalara dağıldığında aksama anında
sorumluluk da dağılıyor. Bölgede bu işleri tek elden yürüten firmalar var; örneğin
Reyhanlı merkezli Muhtar Nakliyat, Orta Asya,
Ortadoğu ve Kafkasya hatlarında komple ve parsiyel taşımacılık yapıyor ve sevkiyatın
gümrük evrakını da yürütüyor.
Fiyat neden peşinen söylenmiyor?
Nakliye bedeli tek bir liste fiyatına indirgenemiyor. Yükün cinsi, ölçüsü ve ağırlığı,
güzergâh, kullanılacak sınır kapısı, mevsim ve gümrük durumu fiyatı doğrudan etkiliyor.
Bu yüzden teklif alırken yükün cinsini, yaklaşık ölçü ve ağırlığını, yükleme ilini ve
varış noktasını baştan iletmek hem süreci hızlandırıyor hem de sonradan değişmeyen bir
fiyat alınmasını sağlıyor.
Bu içerik bir haber değil, bölgedeki ihracatçılar için hazırlanmış pratik bir
rehberdir. Sınır kapılarının çalışma düzeni ve mevzuat dönemsel olarak değişebilir;
sevkiyat öncesinde güncel durumun teyit edilmesi gerekir.
İlgili Haberler
DOLAR
EURO
İNG. STERLİNİ
İSV. FRANGI
KAN. DOLARI
ÇEYREK ALTIN
BITCOIN