Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Hatay genelinde konut sahibi olma süreçleri köklü bir değişime uğradı. Artık Antakya, İskenderun ve diğer ilçelerde ev satın almayı düşünen vatandaşlar için dairenin konumu veya metrekaresinden ziyade, binanın depreme karşı yapısal güvenliği en önemli kriter haline geldi. Gayrimenkul sektöründeki uzmanlar, sadece ‘sıfır bina’ veya ‘yeni yapı’ ibarelerinin artık güven vermek için yeterli olmadığını, alıcıların mutlaka bilimsel verilere dayanan belgeler talep etmesi gerektiğini vurguluyor.
Konut alım sürecinde karşılaşılan en büyük kafa karışıklıklarından biri, deprem performans analizi ile 6306 sayılı Kanun kapsamında yürütülen riskli yapı tespiti işlemleri arasındaki farktır. Deprem performans analizi, binanın mevcut taşıyıcı sisteminin, beton kalitesinin, donatıların ve zemin özelliklerinin güncel deprem yönetmeliğine göre ne kadar dirençli olduğunun bilimsel olarak incelenmesidir. Bu çalışma, binanın olası bir sarsıntı karşısında nasıl bir davranış sergileyeceğine dair kapsamlı bir öngörü sunar.
Öte yandan, 6306 sayılı Kanun çerçevesindeki riskli yapı tespiti ise çok daha farklı bir süreci temsil eder. Bu tespit, yapının kentsel dönüşüm sürecine alınıp alınmayacağını belirleyen resmî bir işlemdir. İnşaat Mühendisleri Odası yetkilileri, bir binanın riskli yapı olarak tescil edilmemesinin, o binanın ‘depreme tam dayanıklı’ olduğu anlamına gelmediğini hatırlatıyor. Bu nedenle Hatay’da konut alacak vatandaşların, talep ettikleri raporun hangi amaçla hazırlandığını netleştirmeleri büyük önem taşıyor.
Riskli Yapı Tespit Süreci Nasıl İşler?
Kat mülkiyetine sahip binalarda, maliklerden yalnızca birinin başvurusu dahi 6306 sayılı Kanun kapsamında süreci başlatmak için yeterlidir. Diğer daire sahiplerinin onayına ihtiyaç duyulmaksızın gerçekleştirilen bu inceleme, binanın tamamını kapsar. Eğer bina resmî olarak ‘riskli’ statüsünde tescil edilirse, tapu kütüğüne bu yönde bir şerh işlenir ve tüm hak sahiplerine tebligat gönderilir. Bu aşamadan sonra maliklerin yasal itiraz hakları saklıdır; ancak itirazlar reddedildiği takdirde yıkım süreci kaçınılmaz hale gelir.
Resmî riskli yapı tespiti sonrası maliklere binayı tahliye etmeleri ve yıktırmaları için en az 60 günlük bir süre tanınır. Bu süre içerisinde yıkım gerçekleşmezse ek 30 günlük bir süre daha verilebilir. Sürecin sonunda binaya verilen elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerinin kesilmesi gibi idari yaptırımlar uygulanır. Vatandaşların bu süreci bir ‘anlık yıkım’ olarak değil, tebligat ve yasal itiraz aşamalarını içeren bir hukuki süreç olarak değerlendirmesi gerekmektedir.
Hataylılar İçin Konut Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Hatay genelinde ev veya iş yeri satın almayı planlayan kişilerin, müteahhitler veya bina sahipleri tarafından sunulan belgelere karşı dikkatli olması öneriliyor. Bazı durumlarda rapor sonuçlarının gerçeği yansıtmadığına dair endişeler dile getirilse de, vatandaşların raporu hazırlayan kuruluşun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir kurum olup olmadığını sorgulaması en güvenli yoldur.
- Binanın yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin (iskan) varlığını kontrol edin.
- Onaylı mimari ve statik projeleri mutlaka inceleyin.
- Zemin etüt raporunun güncel ve onaylı olduğundan emin olun.
- Binanın deprem sonrası hasar tespit durumunu e-Devlet üzerinden sorgulayın.
- Taşıyıcı sistemlerde (kolon, kiriş) sonradan tadilat yapılıp yapılmadığını denetleyin.
- Tapuda ‘riskli yapı’ veya ‘rezerv alan’ gibi kısıtlayıcı bir şerh olup olmadığını kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Deprem performans analizi ile riskli yapı tespiti aynı şey midir?
Hayır, aynı değildir. Performans analizi binanın deprem dayanımını ölçen teknik bir incelemedir, riskli yapı tespiti ise binanın dönüşüm sürecine girmesini sağlayan resmî bir idari işlemdir.
Tek bir daire sahibi tüm binayı riskli yapı tespiti için inceletebilir mi?
Evet, kat mülkiyeti bulunan binalarda tek bir malik, yetkili kuruluşlara başvurarak binanın riskli yapı tespitinin yapılmasını sağlayabilir.
Riskli yapı çıkması durumunda elektrik ve su hemen kesilir mi?
Hayır, hemen kesilmez. Tebligat süreci, itiraz hakkı ve yasal yıkım süreleri tamamlandıktan sonra, gerekli işlemler idare tarafından aşamalı olarak uygulanır.
Antakya hakkında daha fazlası: Antakya rehberi
İlgili Haberler
